Mangt ein minnest

Kaien på Leiknes var samlingspunkt. Dampen kom innom 2 gonger for dagen, på veg til å frå Bydn. Her låg meieriet, her låg Handelslaget, du kunne henta store pakker som var ekspedert ombord på dampen, og her låg posthuset. Bryggja var sentrum i bygda, hovednerva i kontakten med omverda, og når du skulle ha varer mjølk og post. Eit lite eitetasjes hus, med post og rikstelefonskilt på utsida. plassert like ovafor kaien og meieriet, med ei lita steintrapp for å kome inn, postkasse på sida til å leggje brev i. Innanfor eit lite avlangt rom, med ein benk plassert på eine langveggen. Ei dør leidde inn til eit rom der det var rikstelefon i eine enden, og postopneri andre. På  kvar side av døra var ei luke med lem, og ei lita hylle. Der kunne du bestille rikstelefon i den eine sida, og hente post i den andre. På kortenden var det to avlukke som du kunnne få/ eller bestille rikstelefonsamtalar til nokon. Posten var open ei stund om formiddagen,( 9-11?) og nokre timar i kveldinga:Var...

Det var namn på alt, på alle haugar, rindar, dalsøkk, bekkjer og motbakkar. Mor sa eingong at det var viktig med namn på stadane, både for å vite kvar folk arbeidde, kvar ein skulle gå med mat til dei, og for å orientere seg. Mange namn har gått i gløymeboka, og eg skulle få litt backup som eg  ventar på , men trur eg vil skrive det eg hugsar. Storækre, Attleggjæ og Myræ låg på bøen, og alle visste kvar folk skulle når dei gjekk dit.  Hadde du gått gjennom   Trealee  eller Haualet, så visste alle kvar det var. Kveldsturen som gjekk til Storhøyen og Kuhøyen som var mindre høgdedrag,gav god utsikt, og sundagsturen til Myraåsen og Miggarsåsen som var  litt høgare utsynspunkt. I Lonæ gjekk bekken roleg og vida seg ut, og du kunne gå gjennom Myramarkjæ, Kleivamarkkæ, Leiknesmarkjæ for å kome til Hedlesvågen. Utmarkene hadde  namn etter gardane dei høyrde til.  Rinnane var den lange åsryggen som gjekk mellom Dalebygden og Mundal/ Hopsdal, og det ...

På regnversdagar fekk me vera inne, og rolleleiken kunne gå høglydd på lemmen. Eg var sjølskriven leiar, og delte ut rollar anten det var mor, far barn eller vi leika skule. Vi song, hadde bibelhistorie, skriving og lesing. teikna og hadde friminutt. Læraren var streng, og slo strengt ned på avvik. Det hende ikkje sjeldan at elevtalet skrumpa litt undervegs, og at nokre tok vegen ned trappa i stille opposisjon og fann seg anna å gjera i nede i stova. Andre for i skrikande protest, og mor megla som regel på fylgjande måte- Du får gje deg, du som er eldst!  Så var den autoritære læraren degradert, og måtte kjempe for å etablere ny kustus. Når vi leika mor , far og barn var mor alltid heime. Far drog på arbeid på utelemmen, som dei første åra  var stor, ettersom det var tre rom som ikkje var gjort i stand. Ungane vart fordelt på mor og far, der nokre var med på arbeid, medan andre passa ungar ( dokker, ), eller gjekk og  handla. Havregryn og rosiner frå kjøkkenet fann vege...

Det er med litt beven eg skriv dette innlegget, for det er ikkje lett å skrive om ei du har levd så nær. Men så er det blogg, mitt subjektive minne om mor mi, slik eg hugsar det. Ho fortener litt meir omtale. Mor hadde altså vorte Martha Hagesæter, og budde i eit nytt hus i Lunddalen på Leiknes, med god utsikt over Leiknesdalen. Ho var heimeverande, men sydde for folk den første tida ho var gift. Far prøvde å arbeide opp eit firma som dreiv med å skyte og bore husagrunnar, kjelder og etterkvart vegstubbar, og var såleis mykje borte. Han var driftig og flink, og fekk mykje arbeid, og framgang. Etterkvart som borna kom, vart det meir barnestell og husarbeid på ho Martha. Ho fekk fire jenter medan dei budde i Lunddalen, og det vart mykje å gjere, med stell, pass, matlaging, klesvask og handling. Ho sørgde også alltid for at me var fint kledd, og sydde mykje av tøyet vårt. Når ho reiste til Bergen, var ho alltid innom Kløverhuset og Sundt for å kjøpe tøy, og på Knappehuset for å kjø...

Haustferie? Berre ein månad etterat skulen har byrja etter sumarferien? Det er jo galskap, meiner mange. Ein bryt opp læringsprosessen til barn og unge.  Men kvifor har vi denne skikken? Jau, før heitte det potetferie. Så lenge potetopptakinga var manuell, eller ein brukte hest og potetopptakar, trengtes det mange hender for å få potetene i hus. Vi ungane hugsa den einslege poteta som vart sett i jorda, og gledde oss over å sjå at ho haddde blitt til mange. Samstundes var morpoteta blitt skrukket og nesten roten. Eit symbol på livets forgjengeligheit, og at eit verksamt og grøderikt liv gjekk mot enden. Vi mintes vel diktarens ord om tytebæret: -Mognar du , så vil du beda, just den same bøn som eg: mogen mann det mest må gldea, bort for folk å gjeva seg.- Ei potet døde, og gav liv til mange nye poteter, og mat til svoltne munnar. Eg kan ikkje hugse at me hadde lang potetferie. Eg trur læraren vår var oppteken av å slutte tidleg til sommaren, så eg trur ikkje denne fer...

Bortafor huset, attmed vegen låg det ein liten sump. Den fylltes fort opp når det regna, og tørka ut i godver. Han kunne vere sigledam for heimelaga trebåtar av ymse slag, snekra i garasjen hos far når han ikkje var heime. Spissa med øks eller tollekniv, og sjølsagt var det banka på eit styrehus med 4 tomsspikar. Det var ein spikar til mast, og av og til ein spikar til å feste hyssing i fremst på båten. Vi laga kaiar av nærliggjande steinar, og hadde mang ei våt og koseleg stund, anten me dreiv fraktefart i Osterfjorden eller langsiktig mot Amerika. Var det mykje vatn, kunne ein og bruka han til å måle djupna på dammen kontra høgda på gummistøvlane, og sjå kvar ein kunne vasse utan at det gjekk over støvlane. Av og til gjekk det over støvlekanten anyhow, fordi vi ikkje rekna med bølgjegangen når vi  vassa, eller var så uheldig at vi trakka på ein liten vippestein. Men då var det berre å tøme ut vatnet og halde fram. Ein tagde klokeleg om våte støvlar til kvelden, slik at ein i...

Det var stas å gå på skulen. Me gjekk 3 dagar for veka, og hadde ein fridag mellom kvar skuledag,Laurdag var det og skule.  Litt yngre utgåve. Du fekk ransel til du skulle byrja på skulen. Somme arva etter eldre søsken. Eg fekk grønrutete, med plastbelegg utanpå, så han ikkje skulle bli så fort våt, og bøkene like så. Penalhus fekk eg og, trepenal med lokk  av tre og plass til blyant, viskelær og etterkvart blyantspissar, penn og pennesplitt. Eg er ikkje sikker på om me kjøpte skrivebøker eller fekk dei, men etterkvart vart dei utlevert på skulen. Du måtte tydeleg dokumentere at du hadde skrive eller rekna ut heile boka, og brukt plassen godt før du fekk ny. Det same galdt blyantar og viskelær. Vi fekk opplæring i bruk av blyantspissar og viskelær, og nåde den stakkar som delte viskelæret i to med blyanten, eller ikkje viska til siste rest av læret var oppbruka! Eg trur læraren skreiv opp når du fekk ny blyant eller viskelær. ABC og lesebøker fekk me på skulen,...